در اسطورهشناسی چین، نِژا (نِژا) خدایی نوجوان و باهوش است که بهعنوان حامی و الگوی جوانان و نوجوانان شناخته میشود. او پس از دورهای غیرعادی به مدت سه سال و شش ماه در رحم مادرش، با قدرتی فراانسانی و توانایی سخن گفتن از همان لحظه تولد پا به جهان گذاشت. اسطوره چینی نِژا ریشه در باورهای هندو و الههای به نام «نالاکووارا» دارد.
ریشهشناسی نام
نام نِژا در اصل از نام خدای هندو، «نالاکووارا»، وام گرفته شده و در زبان چینی بهصورت «نالُوجیوپُولُو» (那羅鳩婆羅) نوشته میشد. با گذشت زمان، این نام دستخوش تغییرات آوایی شد و بهتدریج کوتاهتر گردید تا به شکل «نِژا» (نِژا) درآمد و در نهایت بهصورت لاتین «Nezha» ثبت شد.
ویژگیهای ظاهری و نمادین
نِژا همواره بهصورت نوجوانی چابک و جنگجو به تصویر کشیده میشود که موهایش را به سبک رزمآوران در گِرهای بالا بسته است. او معمولاً نیزهای بزرگ در دست دارد و بر پاهایش «چرخهای باد و آتش» را به تن کرده که نماد سرعت و قدرت اوست.
خانواده
نِژا فرزند «لی جینگ»، فرمانده نظامی و مشهور به «پادشاه آسمانی حامل پاگودا»، و بانویی به نام «لیدی یین» است. او دو برادر بزرگتر به نامهای «جینژا» و «موزها» دارد. برادر میانی، موزها، در جریان درگیری میان نِژا و پدرشان، در تلاش برای دفاع از لی جینگ، بهدست نِژا کشته میشود. برادر بزرگتر، جینژا، شاگرد بودیساتوایی به نام «ونشو گوانگفا تیانزون» میشود و همین بودیساتوا بعدها مانع از کشتهشدن پدرشان بهدست نِژا میگردد.
شجرهنامه خانواده
پدر: لی جینگ
مادر: لیدی یین
برادران: جینژا – موزها
اسطوره و روایتها
بر اساس متن تاریخی «فنگشن یانی» (فنگشن یانی) که با عنوان «آفرینش خدایان» نیز شناخته میشود، نِژا در دوران سلسله شانگ و در خانوادهای نظامی متولد شد. گفتن اینکه رابطه نِژا با والدینش پیچیده بود، کمتر از واقعیت است.
خاستگاه و تولد
مادر نِژا، لیدی یین، بهمدت سه سال و شش ماه باردار بود. هنگام زایمان، تودهای گوشتی و غیرعادی از بدنش بیرون آمد. همسرش که گمان کرد همسرش موجودی اهریمنی به دنیا آورده، با شمشیر به آن توده ضربه زد. ناگهان پسری کاملاً رشدیافته از میان آن توده بیرون پرید، تعظیم کرد و به والدینش سلام داد.
والدین نِژا که از این صحنه شوکه شده بودند، از ترس یخ زدند. اما راهبی بودایی به نام «تایییی ژنرن» که در زایمان حضور داشت، به آنها اطمینان داد که جای نگرانی نیست و آنها پسری با قدرتهای الهی به دنیا آوردهاند. تایییی ژنرن سپس تصمیم گرفت نِژا را بهعنوان شاگرد خود بپذیرد. با وجود اطمینانبخشیهای راهب، والدین نِژا همواره نسبت به پسر کوچکشان احساس تردید و نگرانی داشتند.
نِژا و کشتن پسر پادشاه اژدها
روزی نِژا در کنار ساحل در حال بازی بود که پسر کوچک اژدهایی را در میان امواج دریا دید. نِژا کودکی تنها بود و بهدلیل شرایط عجیب تولدش، کودکان کمی مایل به بازی با او بودند. بنابراین توپی بهسوی پسر اژدها پرتاب کرد و از او دعوت به بازی نمود. آن پسر که نامش «آو بینگ» بود، نیز به دنبال دوستی میگشت و به نِژا پیوست. اما نِژا از شدت قدرت خود آگاه نبود و در جریان بازی و مبارزهای دوستانه، ناخواسته دوست جدیدش را خفه کرد و به قتل رساند.
نِژا نمیدانست که پدر آو بینگ، «آو گوانگ»، پادشاه اژدهای دریای شرق است. آو گوانگ با شنیدن خبر مرگ پسرش، دچار اندوهی عمیق و خشمی غیرقابلکنترل شد. او به خانه والدین نِژا رفت و خواستار قصاص شد: نِژا باید در ازای مرگ پسرش، جان خود را فدا میکرد. بارانهای سیلآسا از آسمان شروع به باریدن کرد و آو گوانگ تهدید کرد که اگر خواستهاش برآورده نشود، تمام چین را زیر آب خواهد برد.
نِژا برای نجات خانوادهاش و مردم کشور، تصمیم گرفت خودکشی کند و گوشت و استخوانهایش را بهعنوان «بهای» گناهش به آو گوانگ تقدیم نماید. با این فداکاری، بارانها بلافاصله متوقف شدند. اما روح نِژا بهدلیل مرگ در سنین جوانی، آرام نگرفت و نتوانست به جهان پس از مرگ منتقل شود. یک شب، نِژا در خواب بر مادرش ظاهر شد و از او خواست معبدی برایش بسازد تا روحش مکانی برای آرامش داشته باشد.
لیدی یین که خوشحال بود پسرش واقعاً از بین نرفته، دستور ساخت معبدی برای او را صادر کرد. اما پدر نِژا معتقد بود که پسرش شرم و ننگ زیادی بر خانواده تحمیل کرده است؛ بنابراین با چکش به معبد حمله کرد و آن را ویران نمود. نِژا با دیدن این اقدام پدر، دچار خشمی کشنده شد.
در همین زمان، استاد نِژا، تایییی ژنرن، که دلتنگ شاگرد خود بود، تصمیم گرفت او را در کالبدی جدید از ریشههای نیلوفر آبی بازآفرینی کند. پس از تولد دوباره نِژا، راهب نیزهای با نوک آتشین و چرخهای باد و آتش را به او هدیه داد که به نِژا امکان حرکت با سرعتی باورنکردنی میداد. نِژا بلافاصله بهدنبال پدرش رفت تا انتقام بگیرد.
وقتی پدر نِژا او را در جاده دید، برای نجات جان خود شروع به فرار کرد. او پسر دومش، موزها، را یافت و از او خواست تا در برابر نِژا از او دفاع کند. نِژا بدون درنگ برادرش را کشت و در آستانه حمله به پدر بود که دو بودا، «ونشو گوانگفا تیانزون» و «راندنگ دائورن»، مداخله کردند. اگرچه آنها پذیرفتند که نِژا با پدرش بهدرستی رفتار نشده، اما به او یادآوری کردند که کشتن والدین گناهی بزرگ و نابخشودنی است. نِژا با درک درست بودن سخن آنها، تصمیم گرفت با پدرش آشتی کند. داستان نِژا نمونهای از «احترام به والدین» (فیلیال پیِتی) است و نشان میدهد که فرزندان باید فارغ از هر دلیل یا هزینهای برای غرور شخصیشان، به والدین خود احترام بگذارند.
نِژا در فرهنگ عامه
نِژا بهنوعی حامی و الگوی افرادی است که در جامعه احساس بیگانگی میکنند و بهویژه در میان نوجوانان محبوبیت فراوانی دارد. از آنجا که او بر چرخهایی آتشین سفر میکند، در میان رانندگان تاکسی و سایر رانندگان حرفهای نیز طرفداران زیادی دارد.
نِژا چهرهای برجسته در فرهنگ چین است و در سریالها، فیلمها و ترانههای متعددی حضور داشته است. شاید معروفترین نمونه، انیمیشن محبوب کودکان با عنوان «افسانه نِژا» باشد. همچنین او در انیمه «دراگون بال» با نام شخصیت «چیاوتزو» ظاهر شده و در بازی ویدئویی «وارفریم» نیز بهعنوان یکی از شخصیتهای قابلبازی حضور دارد.
